ترس، دشمن شماره یک پیشرفت بشریت

ترس یک پدیده ذهنی‌ است که می‌‌توان با آن مبارزه کرده و با گذشت زمان از بین برد. البته ترس در مقیاس متعادل نه تنها مضر نیست که می‌‌تواند سودمند هم باشد، چرا که قادر است سیستم دفاعی را در برابر حوادث قوی کرده و و از انسان محافظت کند. بطور مثال تصور کنید که از یک خیابان شلوغ عبور می‌‌کنید. قبل از اینکه بطرف دیگر خیابان بروید، از ترس تصادم با اتومبیل یا دوچرخه‌ای حواس خود را جمع کرده و با احتیاط از خیابان عبور می‌‌کنید. پس در اینجا ترس مانع از بی‌ احتیاطی و باعث محتاط بودن شما شده و از شما محافظت کرده است.

اما اگر ترس از حد متعادل پا فراتر نهد، می‌‌تواند تبدیل به یک بیماری شده و مانع بسیاری از پیشرفت‌های انسان شده و او را از انجام خیلی‌ از کارها باز دارد.

ترس پدیده ایست درونی‌:

ترس را خود ما در اکثر اوقات در ذهن خود پرورش می‌‌دهیم، بنابر این می‌‌توان از آن به عنوان یک پدیده درونی‌ نام برد. در نتیجه شدت و ضعف ترس به دست خود انسان تعیین میشود و بستگی به تصورات ذهنی‌ ما دارد.

ترس قادر است محدودیت‌های بیشماری در ذهن ایجاد کرده و آن را با افکار منفی‌ و مخرب پر کند. انسان دریچه فکری خود را به روی واقعیات بسته و همه چیز را بر مبنای تخیلات و تصورات ذهنی‌ حل و فصل می‌‌کند و با اینکار خیال می‌‌کند که در برابر دنیای خارج از خود محافظت می‌‌کند.

از آنجایی‌ که ترس یک عامل درونی‌ است بیشتر اوقات بدون هیچ خطر و تهدید خارجی،‌ این هراس بر سر انسان فرود می‌‌آید و در حقیقت خود شخص پدید آورنده این ترس است چون آنرا در درون خود خلق کرده است.

راه‌های مقابله با ترس

۱- ترس از شکست:

ترس از شکست ظرفیت‌ها و توانمندیهای انسان را برای انجام کارها محدود می‌کند و فرد ترجیح می‌‌دهد که به خاطر هراس از ناکامی احتمالی‌، خود را از خیلی‌ از موفقیت‌ها محروم سازد. مثلا افرادی هستند که از ترس اینکه مورد قبول اطرافیان خود قرار نگیرند خود را منزوی می‌‌کنند و از جامعه کنار می‌‌گیرند.

شخصی‌ تعریف میکرد که بسیار مشتاق معاشرت با مردم بود، ولی‌ از ترس رانده شدن از طرف آنها جرات دست زدن به اینکار را نداشت. او تصمیم گرفت حرفه عکسبرداری را انتخاب کند تا از این طریق با مردم در تماس باشد. در حقیقت دوربین را واسطه خود و مردم کرده بود. اولین روزی که می‌‌خواست از مردم عکس بگیرد، چنان وحشتی سر و پای او را گرفته بود که دست‌های او به شدت می‌‌لرزید و عکسهای گرفته شده قابل استفاده نبود. اما هر چه بیشتر به عکس برداری خود ادامه میداد، ترس و وحشت او کاسته میشد تا پس از سپری شدن دو سال عکسهای او در بیشتر مجلات بین المللی منتشر میشد و با کسب این موفقیت هم عکس بردار زبر دستی‌ شد و هم ترس او از معاشرت با مردم ریخته شد.

۲- عدم آگاهی‌ ترس ایجاد می‌کند:

زمانی‌ که فرد از عاقبت کاری که می‌‌خواهد انجام دهد اطلاع نداشته باشد، بیمناک است که شاید نتیجه کار مورد دلخواه او نباشد. هر چه در برابر کاری که می‌‌خواهید انجام دهید آمادگی بیشتر داشته باشید، ترس شما کمتر خواهد بود.

شاگردی که درس خود را خوب فرا می‌گیرد، از امتحان دادن بمراتب کمتر هراس دارددر مقایسه با همشاگردیش که خود را برای امتحان آماده نکرده است.

پس باید در باره انجام کاری که از آن می‌‌هراسید خود را بیشتر آماده کنید و خواهید دید که به مراتب ترس شما هم کمتر خواهد شد چرا که این آمادگی به شما اعتماد بنفس خواهد داد و بدانید‌ اعتماد بنفس پاد زهر ترس است.

۳- مشوق خود باشید:

هر کاری که می‌‌خواهید انجام دهید اینجا و آنجا کسانی پیدا خواهند شد که از کار شما انتقاد کنند. از این انتقادات هراسی به دل‌ راه ندهید. در کار خود مصمم باشید و آنها را تایید کنید و مشوق خود باشید. اگر هم اشتباه کردید خود را سر زنش نکنید زیرا از این اشتباهات است که یاد می‌‌گیرید.

۴- تجسم ذهنی‌:

از هر اتفاقی که واهمه دارید، بر عکس آن را در ذهن خود مجسم کنید. بطور مثال اگر از این هراس دارید که رفتار رئیس تان باشما خصمانه باشد، تجسم کنید که او به شما لبخند می‌‌زند و از کارهای شما قدر دانی می‌‌کند. این تجسم باعث میشود که از خود رفتار خرد مندانه‌ای نشان دهید که میتواند واکنش مثبت رئیس تان را به همراه داشته باشد.

بعضی‌ اوقات ترس شما پایه و اساس واقعی‌ ندارد، در این مواقع فکر کنید که بد‌ترین اتفاق ممکن که از آن هراس دارید چه می‌‌تواند باشد. پس از سبک سنگینی‌ متوجه خواهید شد که ترس تان بی‌ پایه است.

به فرض اگر از کسی‌ در خواستی‌ داشته اید که به آن جواب مثبت داده نشده است، خوب این چه چیزی از شما کم کرده است. وضعیت همان وضعیت سابق است. متأسفانه خیلی‌ از افراد از ترس اینکه از کسی‌ جواب نه‌ بشنوند از در خواست‌ها چشم می‌‌پوشند و خیلی‌ از موقعیت‌های خوب را هم از دست می‌‌دهند، چرا که امکان اینکه به در خواست شما جواب مثبت داده شود نیز وجود دارد،پس چرا خود را از آنها محروم کنید.

دکتر محمود شیخ مشاور در امور اجتماعی و شغلی